या डिजिटल सेवेमुळे जमीन मालकी, पिकांची माहिती, फेरफार, नकाशे आणि जुने रेकॉर्ड अत्यंत सुलभपणे उपलब्ध होत आहेत. १८८० पासूनचे जमिनीचे सातबारा उतारे
१८८० पासूनचा सातबारा म्हणजे नेमका काय?
- मोबाईलवर सातबारा कसा पाहायचा?
- जुनी जमीन नोंदी ऑनलाइन उपलब्ध होण्यामागील कारणे
- डिजिटल सातबाऱ्याचे फायदे
- वापरताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्या?
- जमीन व्यवहार आणि वाद निराकरणात याचा कसा फायदा होतो?
सातबारा उतारा म्हणजे काय?
सातबारा हा महाराष्ट्रातील जमिनीचा मूलभूत आणि कायदेशीर दस्तऐवज आहे. त्यात दोन प्रकारची माहिती मिळते—
- “७” विभाग – जमीन मालकी, हक्क, उत्तराधिकार, विक्री/खरेदी इतिहास
- “१२” विभाग – जमीन वापर, पिके, कर, क्षेत्रफळ, जमिनीच्या मर्यादा
यात मालकाचे नाव, सर्व्हे नंबर, गट नंबर, क्षेत्रफळ, शेतीचे प्रकार, जमिनीवरील रोकड किंवा बँक कर्ज, तसेच फेरफारचा इतिहास याची माहिती मिळते.
१८८० पासूनचा सातबारा म्हणजे काय?
डिजिटलायझेशनपूर्वी अनेक जमिनींचे रेकॉर्ड कागदी स्वरूपात १८८० पासून जतन केले गेले होते. शासनाने हे सर्व रेकॉर्ड स्कॅन करून डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध केले आहेत.
म्हणून आता नागरिकांना १८८० ते १९५० दरम्यानच्या नोंदी, जुने उतारे, जमाबंदी पुस्तके, फेरफार नोंदी व जुने नकाशे मोबाईलवर पाहता येतात.
१८८० पासूनचा सातबारा या गोष्टींसाठी उपयोगी पडतो—
- जुने मालकी हक्क सिद्ध करण्यासाठी
- वारसा हक्क पडताळणीसाठी
- वादग्रस्त जमिनीची खरी मालकी शोधण्यासाठी
- जमीन कधी, कुणाकडे, किती काळ होती ते समजण्यासाठी
- जुने फेरफार पडताळण्यासाठी
मोबाईलवर १८८० पासूनचा सातबारा उतारा कसा पाहावा? (स्टेप बाय स्टेप मार्गदर्शन)
मोबाईलवर सातबारा पाहण्याची संपूर्ण प्रक्रिया अतिशय सोपी आहे.
स्टेप 1: मोबाईलमध्ये ब्राउझर उघडा
कोणताही मोबाईल ब्राउझर वापरा – Chrome/Safari.
स्टेप 2: महाभूलेख पोर्टल शोधा
सरकारी पोर्टल उघडल्यावर भाषा आणि प्रदेश निवडा.
स्टेप 3: तुमचा विभाग निवडा
महाराष्ट्र सहा विभागांत विभागलेला आहे –
- पुणे
- नाशिक
- नागपूर
- औरंगाबाद
- अमरावती
- कोकण
तुमची जमीन ज्या ठिकाणी आहे तो विभाग निवडणे आवश्यक.
स्टेप 4: 7/12 उतारा पर्याय निवडा
पोर्टलमध्ये “7/12 Extract” किंवा “सातबारा उतारा” पर्याय मिळेल.
स्टेप 5: जिल्हा – तालुका – गाव निवडा
तुमच्या जमिनीची संपूर्ण माहिती निवडा.
स्टेप 6: जमिनीची माहिती भरा
सातबारा शोधण्यासाठी तीन पद्धती—
- सर्व्हे नंबर किंवा गट नंबर
- धारकाचे नाव
- भाग क्रमांक / नकाशातील क्रमांक
स्टेप 7: कॅप्चा भरा आणि View बटण दाबा
तत्काळ 7/12 उतारा स्क्रीनवर दिसेल.
स्टेप 8: उतारा डाउनलोड करा
PDF स्वरूपातील डिजिटल सातबारा डाउनलोड करू शकता.
१८८० पासूनचे जुने रेकॉर्ड कसे पाहावे?
जुने रेकॉर्ड पाहण्यासाठी “Historical Land Records” किंवा “जुने सातबारा उतारे” असा विभाग दिसतो.
यात खालील माहिती असते—
- १८८० ते १९५० मधील रेकॉर्ड
- जुने नकाशे
- जमाबंदी पुस्तिका
- फेरफार नोंदी
- मालकी हक्क बदल इतिहास
- कर आणि महसूल रेकॉर्ड
- कुटुंबातील वाटणी रेकॉर्ड
जुनी माहिती स्कॅन स्वरूपात उपलब्ध असल्याने काही रेकॉर्ड पूर्ण स्पष्ट नसू शकतात, परंतु ती कायदेशीरदृष्ट्या स्वीकारली जाते.
डिजिटल सातबारा उताऱ्याचे फायदे
१. वेळ आणि खर्च वाचतो
तलाठी कार्यालयात जाण्याची गरज नाही, सर्व माहिती घरबसल्या मिळते.
२. पारदर्शकता वाढते
जुने ते नवे असे सर्व मालकी हक्क स्पष्टपणे दिसतात.
३. जमीन व्यवहार सोपे होतात
खरेदी-विक्री व्यवहारापूर्वी जमीन इतिहास पडताळणे शक्य.
४. वादग्रस्त जमिनीचे निराकरण
जुने रेकॉर्ड उपलब्ध असल्याने न्यायालयीन कामात मदत होते.
५. शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त
7/12 हा शेतकऱ्यांसाठी बँक कर्ज, अनुदान, विमा, सबसिडी यासाठी आवश्यक असतो.
डिजिटल दस्तऐवज सुरक्षित
तुमचा सातबारा सरकारी डेटाबेसमध्ये सुरक्षित असून हरवण्याचा धोका नाही.
६. सातबारा पाहताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्या?
- सर्व्हर कधी कधी स्लो होऊ शकतो
- गावाचे रेकॉर्ड अद्याप डिजिटल नसल्यास माहिती दिसणार नाही
- जुने दस्तऐवज अतिशय जुने असल्याने स्पष्ट दिसत नाहीत
- नाव टाकताना स्पेलिंग अचूक टाका
- इंटरनेट चांगले असणे आवश्यक
जमीन व्यवहारात १८८० पासूनचे रेकॉर्ड कसे मदत करतात?
१. वंशावळीची पडताळणी
जमीन कोणत्या कुटुंबाकडे किती वर्षे होती हे शोधणे सोपे जाते.
२. फसवणूक रोखते
खोटी कागदपत्रे दाखवणे कमी होते कारण सरकारी डेटाबेसमधील रेकॉर्ड अंतिम मानला जातो.
३. मालकी वाद सोडवणे जलद
बाब, आजोबा, पणजोबा यांच्या नावावरची जमिनीची माहिती सहज शोधता येते.
४. जमीन विकास प्रकल्प सुरक्षित
बांधकाम किंवा गुंतवणूकदार जमीन स्पष्ट नसेल तर गुंतवणूक करणार नाहीत. या रेकॉर्डमुळे विश्वास वाढतो.
भविष्यातील अपडेट्स – डिजिटल जमीन नोंदीचे आधुनिक स्वरूप
शासन पुढील गोष्टी लागू करण्याच्या मार्गावर आहे —
- जमीन रेकॉर्ड ब्लॉकचेनवर साठवणे
- मोबाईल अॅपवर सातबारा उपलब्ध करणे
- 100% डिजिटल हस्तांतरण
- ई-फेरफार प्रक्रिया १००% ऑनलाइन
- जमीन नोंदींचे एकत्रित राष्ट्रीय डेटाबेस
या उपक्रमांमुळे महाराष्ट्रातील जमिनीवरील पारदर्शकता आणि सुरक्षितता वाढेल.
१८८० पासूनचे सातबारा उतारे आता मोबाईलवर उपलब्ध होणे म्हणजे महाराष्ट्रातील जमीन व्यवस्थापनात क्रांतीच आहे. जमिनीची मालकी, फेरफार, रेकॉर्ड, जुने कागदपत्रे आता घरबसल्या पाहता येतात. डिजिटल सातबारा ही शेतकरी, गुंतवणूकदार, जमीनदार आणि सर्वसामान्य नागरिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त आणि विश्वसनीय सेवा आहे.